Wat is verhoogd zelfbewustzijn en hoe ga je er mee om?

Het verhoogd zelfbewustzijn zie ik zelf als een van de meest ingewikkelde symptomen van sociale angst. Maar wat is verhoogd zelfbewustzijn eigenlijk? Dat ga ik je in dit artikel uitleggen.

Een van de meest hardnekkige belemmerende overtuigingen van iemand met sociale angst is het gevoel hebben dat iedereen op je let. Nee, niet die ene persoon die langsloopt. Of die persoon op dat feestje waar je bent. Echt iedereen. Ik ben me hier heel erg bewust van geworden toen ik ziek werd. Door mijn sociale angst was ik bezig met alles en iedereen om me heen in context met mezelf. Als ik door de stad liep, had ik het gevoel dat iedereen naar me keek. Als ik achter iemand liep en iemand draaide zich om, dan dacht ik dat het aan mij lag.

Loop ik misschien te hard? Of te dicht achter hem? Zou hij zich achtervolgt voelen? Misschien adem ik wel heel hard. Dat hoor ik natuurlijk zelf niet, want ik heb mijn koptelefoon op. Misschien moet ik mijn koptelefoon even afdoen en luisteren of ik iets raars doe.

Je kunt je voorstellen dat het ontzettend vermoeiend is om een rondje door de stad te lopen, van bijvoorbeeld een kwartiertje, helemaal op een zaterdag. Nadenken over iedereen die een beetje dicht bij je in de buurt komt en je afvragen of ze een oordeel over je hebben is een aanslag op je brein.

Verhoogd zelfbewustzijn

Ik weet nog heel goed dat ik die gedachtes die ik had heel serieus nam. Het kwam niet in me op dat het niet realistisch was. Tot ik las over zelfbewustzijn. Dit herkende ik, dit voelde ik zo duidelijk! Zelfbewustzijn is de beleving van je eigen identiteit. Dus wie je bent, wat je doet, denkt, voelt of hebt meegemaakt. Iemand met sociale angst heeft vaak last van een verhoogd zelfbewustzijn. Dat betekent dat je aandacht op je eigen functioneren is uitvergroot. Met een vrij negatief zelfbeeld en het onderschatten van je eigen kunnen is dit ontzettend vervelend.

Ik neem je mee terug naar de gedachten die ik had toen het nog helemaal niet zo goed met me ging, ik wist dat ik sociale angst had, maar nog helemaal niet wist wat dit inhield, wat het betekende en hoeveel invloed mijn gedrag en gedachten op mijn gemoedstoestand hadden. Nu weet ik concreet veel beter hoe ik mezelf zag, maar op dat moment voelde ik me vooral heel leeg en slecht. Slecht over mezelf, teleurgesteld, hopeloos, machteloos. Mijn sociale angst werd hier alleen maar door gevoed.

Ik had het gevoel dat iedereen naar me keek en me veroordeelde. Dat het zichtbaar was dat ik in de ziektewet zat. Ik voelde me schuldig als ik op plekken was waarvan ik vond dat ik er niet hoorde, omdat ik in de ziektewet zat. Het is alsof je jezelf straft door de ogen van anderen. Het zijn alleen niet de oordelen van anderen, het zijn de belemmerende overtuigingen in jezelf.

Nu even realistisch

Uit onderzoek is gebleken dat mensen in gesprek met elkaar ongeveer 80% bezig zijn met zichzelf. De andere 20% besteden ze aan de focus op hun gesprekspartner en de omgeving. Dat is best wel weinig. De kans dat iemand dus echt bewust meekrijgt dat je stem overslaat, of dat je blouse net een beetje raar zat. Het hielp mij om een beetje te relativeren. Maar dat ging niet van de ene op de andere dag.

In mijn geval kan ik me in sociale situaties heel erg bewust zijn van mijn buik. Zo onderhand heb ik mijn lichaam geaccepteerd en ik ben er blij mee, maar op dagen dat ik wat minder gezond eet kan ik wel een bolle buik krijgen. Iets waar ik best wel onzeker van kan worden. Als ik een hoge strakke broek aan heb en ik ga op een stoel zitten, dan zie je een dikke buik. Ik heb het op foto’s gezien en kan me dan nog plaatsvervangend ongemakkelijk voelen dat de fotograaf dat gezien heeft. Mijn wangen kleurden dan rood van schaamte en het zweet brak me uit.

Het veranderen van deze belemmerende overtuiging neemt een heleboel andere negatieve gedachten en overtuigingen over jezelf met zich mee. Je lost het dus niet zomaar op. Het is niet een los onderdeel in je therapie, alles staat met elkaar in verbinding en heeft dieperliggende redenen. Ook dat kan van tijd tot tijd heel vermoeiend zijn. Om je op weg te helpen als jij last hebt van deze situatie geef ik je een paar praktische tips die je toe kan passen als er situaties zijn dat je het gevoel hebt dat iedereen naar je kijkt.

Hoe kun je omgaan met verhoogd zelfbewustzijn?

  • Bedenk je dat andere mensen maar 20% van hun omgeving meekrijgen. Dat betekent dat jij die 20% moet delen met in ieder geval de achtergrond, maar ook eventueel andere mensen, of de taak waar diegene mee bezig is (bijvoorbeeld bij het boodschappen doen).

  • Gebruik een (noisecancelling) koptelefoon als je buiten gaat wandelen, of boodschappen gaat doen. Al die ogen op je kunnen ontzettend afleiden en je taak een stuk langer en vooral intensiever maken. Ik doe mijn boodschappen geregeld met de koptelefoon op. In het begin voelde dat heel asociaal, maar al gauw merk je dat je die ogen minder meekrijgt. Kleine waarschuwing: je zult een paar keer een ongemakkelijke sociale situatie met iemand krijgen, maar de koptelefoon went. Zet een zacht muziekje aan, zodat je nog wel wat achtergrondgeluiden meekrijgt, zoals karretjes en eventuele mededelingen van de winkel. Mocht er dan wel iemand tegen je praten, dan zul je aan de toon wel horen dat het aan jou gericht is.

  • Neem iemand mee als je meerdere mensen gaat ontmoeten. Je partner, of een goede vriend of vriendin die van jouw situatie weet. Zo kan je altijd op iemand terugvallen. Even naar diegene toe lopen als je je niet prettig voelt. Het helpt om een buddy te hebben.

  • Eigenlijk werkt tough love niet zo goed, maar zo nu en dan zei ik ook gewoon tegen mezelf: ‘vrouw, hou eens op. Niemand is zoveel met jou bezig. Mensen hebben hun eigen shit. Jij let ook niet zoveel op andere mensen.’ Misschien helpt het jou zo nu en dan ook wel.

  • Ga op zoek naar die belemmerende overtuigingen in jezelf. Als je die gaat aanpakken, zul je merken dat het gevoel van al die ogen op je echt minder zal worden

Gaat het over?

Ik kan nu zeggen dat ik door mijn cognitieve gedragstherapie op een punt ben aangekomen dat mijn verhoogd zelfbewustzijn veranderd is. Het is minder geworden, maar is er nog steeds. Er zijn nog steeds momenten dat ik me bewust ben van de mensen om me heen die naar me kijken, of die dikke buik op een foto, maar het raakt me niet meer zo. Het is er en dan laat ik het los. Het mag er zijn, want het hoort bij mij, maar het hoeft me niet meer zoveel pijn te doen.

Ben jij bekend met een verhoogd zelfbewustzijn? Of denk je nu: hier herken ik me in! Schroom niet om te reageren. Je mag me ook altijd een DM berichtje op Instagram sturen.

Liefs,

Linda

Dit vind je ook leuk:

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *